سلسله نشست‌هاي هنر و انديشه با عنوان نگاهي به سريال‌هاي پخش شده در ماه رمضان با حضور معاون سيما، مديران شبكه اول و دو سيما و عوامل ساخت سريال «اغماء» در تالار اجتماعات پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامي برگزار شد.

***

به گزارش خبرنگار سرويس تلويزيون ايسنا، حجت‌الاسلام هادي صادقي رييس مركز پژوهش‌هاي اسلامي صدا و سيما در سخناني با اشاره به سريال‌هاي ماه مبارك رمضان گفت: عدم سرمايه كافي معنوي، عدم پشتوانه مذهبي، عدم به كارگيري كارشناسان متخصص از مواردي است كه ضعف‌هاي اين سريال‌ها را بيشتر از نقاط قوت آن نشان مي‌داد.

اين كارشناس مذهبي گفت: تبديل تلويزيون به مرجعيت ديني، غلبه ظاهر بر باطن، غلبه قالب بر محتوا، كاهش قداست و تعالي، دور افتادن مخاطب از تجربه اصيل ديني، كاهش مشاركت در شعائر ديني از جمله آسيب‌هاي برنامه‌سازي است كه بايد به آن توجه كرد.

صادقي خاطرنشان كرد: اگر تلويزيون نقش ارجاعي خود را ايفا كند، مي‌تواند در خدمت دين قرار گيرد؛ به اين معني كه مخاطب را به مرجع حقيقي و اميل ديني حواله كند.

***

به گزارش ايسنا، دكتر ميرباقري معاون سيما در ادامه رويكرد سيما را در ماه رمضان را توجه به امتحان و ‌آزمون الهي عنوان كرد و گفت: پرداختن به موضوع شيطان با توجه به آموزه‌هاي ديني از اولي‌ترين و جدي‌ترين مباحث بود.

وي با اشاره به آياتي از قرآن كريم كه مي‌گويد« خداوند در جاي جاي قرآن تاكيد مي‌كند كه شيطان دشمن قسم خورده انسان است و حتي منشاء دشمني‌ها در وجود انسان را نفوذ شيطان مي‌داند.»اضافه كرد: يكي از عوملي كه امتحان ما را معنا مي‌دهد، شيطان است.

معاون سيماي جمهوري اسلامي ايران در پاسخ به پرسشي در مورد تجسم شيطان در تصاوير گفت: با توجه به آيات و روايات، مبني بر وجود شيطان انسي و جني، به تصوير كشيدن شيطان در سريال «اغماء»، كاري مجاز و صحيح است.

وي اضافه كرد: در رابطه‌ي شيطان انسي، مشكلي نيست اما جن بر اساس‌آيات و روايات موجود مادي است. جن جسم لطيفي دارد كه مي‌تواند هم ديده شود و هم ديده نشود و اين كار تنها از موجود ناري (آتش) بر مي‌آيد. اين مباني براي نمايش شيطان ناري كفايت مي‌كند.

وي به ولايت شيطان اشاره كرده و گفت: شيطان در صورتي بر انسان ولايت مي‌كند كه خود را در مقابل شيطان ببازيم، به طوري كه يار او شويم.

ميرباقري ادامه داد: آن چه در «اغماء» مطرح شد، اين بوده كه به مردم ايران توجه دهيم دشمن مكار و قسم خورده مي‌خواهد در مقابل ملت ما ايستاده و در اين راه از همه امكانات استفاده مي‌كند.

وي هدف «اغماء» را اعلام هشدار به مردم در باب شيطان عنوان كرد و گفت: تعداد شياطين در دنيا به تعداد نفوس ماست كه دايم در تلاش در جهت انحراف ما انسان‌ها هستند؛ اين سريال آژير خطر و هشداري به مردم در اين باره بود.

***

حجت‌الاسلام آتش‌زر كارشناس سيما، از توجه و دغدغه‌ سيماي جمهوري اسلامي ايران به اعتقادات ديني و بومي مردم تقدير كرد و گفت: صدا و سيما در اين سال‌ها كوشيده اين فرم را به بلنداي مضامين نزديك كند.

وي با اشاره به توام بودن امر خطير توجه به اعتقادات مذهبي و نمايش دادن اين دغدغه‌ها با خطرات آن گفت: در برداشتن اين گام‌ها بايد به نظرات كارشناسي حوزه توجه ويژه شود.

اين كارشناس مذهبي تاكيد كرد: توجه كارشناسانه و نقد سازنده و توجه به الزامات ديني و رسانه‌يي مهمترين رويكرد كارشناسي حوزه است.

حجت‌الاسلام آتش زر، ضمن ناكافي دانستن ساز و كار كارشناسي در سريال‌ها و فيلم‌ها گفت: حضور دين، حضور دروني در سريال‌ها است و به همين دليل بايد كارشناس فيلم‌ها از حد فصلي بالاتر رود. نبايد كارشناسي در فيلم‌ها و سريال‌ها در حد رفع رجوع مسائل ديني باشد.

اين كارشناس، تجسم و تجسد شيطان را صحيح دانست و گفت: اين نمايش و تجسم شيطان مبين آن است كه شيطان امر صرفا ذهني نيست، بلكه امر عيني است.

وي خاطرنشان كرد: بين تجسم و تجسد ظرايف‌ها و دقايقي است. حضور شيطان هم ظرايفي دارد و اين مساله نياز به كارشناسي بالايي دارد.

آتش‌زر تاكيد كرد: اصل تجسم شيطان و عيني كردن آن درست است؛ اما بايد به نوعي سواد و مباني بصري به كار گرفته شده مردم نيز توجه كنيم.

وي از تعداد سريال‌ها نيز انتقاد كرد و گفت: اين تعداد سريال براي بزرگسالان خيلي مناسب نيست. بايد مديريت توزيع بهتري نسبت به سريال‌ها شود.

وي با رد نظر يكي از حضار كه نبايد شيطان درماه مبارك رمضان نمايش داده مي‌شد، گفت: ضيافت‌الله در ماه رمضان به معناي روزه چشم و گوش است؛ ترسيم اين موارد ( شيطان) درماه رمضان نوعي تذكر و آگاهي و بيدار كردن از غفلت است. اما علاوه بر تذكر به موارد منفي در سريال، بايد تذكر به تعالي‌ها نيز درآن باشد.

حجت‌الاسلام آتش‌زر تصريح كرد: در «اغماء» شخصيت‌هاي منفي پررنگ‌تر از شخصيت‌هاي مثبت هستند.

آتش‌زر « اغما»‌را ژانر وحشت خواند و گفت: اين فيلم جلوتر از زندگي روزمره مردم حركت مي‌كند. سراسر بيست و چند قسمت سريال اغماء وحشت و ترس است و در آخر پير بابايي ظهور مي‌كند كه مخاطب نمي‌تواند با او ارتباط برقرار كند. به نوعي سريال از نوسان منطقي برخوردار نبود.

اين كارشناس ديني به تبعات اجتماعي سريال «اغماء» اشاره كرد و گفت: اين سريال در مقابل ديگر سريال‌هاي ماه رمضان از تبعات منفي كمتري برخوردار بوده است.

وي عدم پردازش مناسب به شخصيت‌هاي مذهبي نوع خواستگاري و برجسته كردن آن و نوع روابط دختر و پسر را از عمده ضعف‌هاي سريال‌هاي ماه رمضان ذكر كرد.

***

به گزار ش خبرگزاري دانشجويان ايران، در ادامه ميرباقري معاون سيما، در خصوص مساله حلول شيطان در «اغماء» كه از سوي برخي منتقدان مطرح شد، ابراز كرد: حلول شيطان در سريال اغماء وجود نداشت. آن چه در مورد شيطان به نمايش گذاشته شده بود، كاملا تحقيق شده و از تفاسير قرآن طي صد گذشته استفاده شده بود.

وي در مورد اين پرسش كه چرا در مورد شيطان بزرگنمايي شد ابراز كرد: ‌دكتر پژوهان شخصيت اول داستان ما بود. شيطان نيز براساس آيات و روايت جلوه‌هاي مختلفي در برابر اشخاص مختلف دارد و در مقابل هر كسي از راهش وارد مي‌شود.

ميرباقري با بيان اين كه «اغماء» دومين كار سيما در زمينه اعتقادات مذهبي است، گفت: بايد 10 كار انجام شود تا نقايص را ببينيم و برطرف كنيم.

***

به گزارش ايسنا، عليرضا برازش مدير شبكه يك سيما نيز در پاسخ به پرسشي در خصوص شتابزدي سريال‌هاي ماه رمضان گفت: صدا و سيما در سريال 900 دقيقه‌يي كه 80 درصد بيننده دارد، حاضر نيست از كفي نزول كند. از سوي ديگر به اندازه كافي نويسنده سناريست نداريم و اين خلا به شدت احساس مي‌شود.

وي افزود: فراخوان ارايه طرح‌هاي مذهبي راجع به آزمايش، امتحان و ظرفيت با ظرفيت 800 دقيقه‌يي و دارا بودن خصوصيت انتقال پيام براي نمايش در ماه رمضان سال آينده از اول ماه شوال آغاز شده است.

اين مدير سيما خاطرنشان كرد: شتاب زدگي در فيلم‌هاي رمضان به دليل نرسيدن به موقع اين طرح‌ها به معاونت و مشاوره با كارشناسان مذهبي است.

برازش در پاسخ به پرسشي در مورد كمرنگ بودن نقش مشاور مذهبي گفت: از تحقيقات تا نگارش، مشاور مذهبي، نقش سطحي نداشته است و نقش موثري در آن داشته است.

***

عليرضا افخمي يكي از نويسندگان مجموعه‌ي «اغماء» در مورد كمرنگ بودن نقش افراد مثبت در اين اثر گفت: در اين فيلم "برديا"، "نائيني" و "پري"، جزء افراد خوب و "پير بابا"، نماد خار چشم شيطان است. دكتر پژوهان نيز جزء‌افراد مثبت است و تماشاگر به شدت به او علاقمند مي‌شود.

وي ادامه داد: از لحاظ كمي و كيفي تلاش شده تا آدم‌هاي مثبت زياد در كار ديده شود.

اين نويسنده و كارگردان در خصوص نقش شيطان گفت: هر جا شيطان كار مي‌كرده هدفمند و در راستاي پيشبرد اهداف خود بوده است. در پايان هم كه به پژوهان صدمه مي‌زند سعي مي‌كند تا پژوهان را از عمل پيربابا باز دارد.

***

به گزارش ايسنا، سيروس مقدم كارگردان «اغماء» نيز در مورد شبهه وحشت‌آميز بودن اين سريال گفت: اين سريال اساسا ژانر وحشت نيست. چون در ژانرهاي مختلف سينمايي تاثيرات و نتيجه‌گيري‌هاي خود را دارد.

وي ادامه داد: در ژانر وحشت، هدف، تخليه روحي، رواني از طريق ايجاد وحشت‌هاي كاذب است. اغماء لحظات دلهره‌آور دارد و تاكيد ما روي لحظاتي است كه شيطان مي‌تواند ايجاد دلهره كند.

***

به گزارش خبرگزاري دانشجويان ايران، در ادامه اين نشست، معلمي كارشناس مذهبي و مدير سابق پژوهشگاه اسلامي صداوسيما، به نقد مجموعه‌ي «ميوه ممنوعه» پرداخت و گفت: اين داستان، داستان عشقي بود؛ به اين معنا كه دختري كه در اين خانه تربيت شده بود از خانه بيرون آمده و با آشنايي با پسري به خاطر ازدواج فرار مي‌كند....

وي خاطرنشان كرد: چرا در صدا و سيما ، مسائل عشقي حتي آن جا كه ضرورتي به طرح آن نيست، پايه‌هاي اصلي فيلم‌ها را تشكيل مي‌دهد؟

اين كارشناس افزود: اين مساله در هر سريال پخش شده، ديده شده است در «ميوه ممنوعه»ف الگوي غلط ازدواج، در «اغماء» روش دوست‌يابي و در «شكرانه» هم به همين ترتيب.

وي گفت: برخلاف فيلم‌هاي ديگر، خوشبختانه عشق در ميوه ممنوعه تحريك كننده نبود.

وي به مساله كف هم بودن در امر ازدواج پرداخت و گفت: در فيلم «ميوه ممنوعه»، دختر حاج يونس و همسرش كفو هم نبودند و اين مساله در فيلم رعايت نشده بود. در فيلم «يك وجب خاك» هم دليل رد ازدواج دروغگويي است نه مثلا فروش سي دي.

معلمي در خصوص نجات حاج يونس گفت: در «ميوه ممنوعه» اگر قرار بود يكي دست حاج يونس را بگيرد و از آن چه گرفتار شده بيرون بياورد. روحاني مسجد بود كه او از قضيه پرت بود و اصلا خبر نداشت.

***

به گزارش ايسنا، مهدي فرجي مدير شبكه دو سيما نيز با اشاره به وجود دو خانواده شايگان و حاج يونس گفت: در خانواده شايگان جايگاه ايماني و اعتقادي ضعيف بود و به محض قرار گرفتن در برابر مشكلات فرد رفتار معقولي با خانواده‌اش از خود نشان نمي‌دهد.

وي ادامه داد: تحليل ما اين بود كه اين دو خانواده دو رويكرد متفاوت پيدا كنند. آن كه دين باوري در او نقش دارد در اوج بحران نمي‌شكند و نه تنها خانواده، بلكه هستي را هم نجات مي‌دهد.

فرجي ادامه داد: سريال بايد در جامعه ايجاد گفتمان اجتماعي كرده و مردم را دچار انديشه كند و اين مهم در «ميوه ممنوعه» رخ داد.

وي افزود: اين سريال شرايطي را فراهم كرد كه دو خانواده ديندار و بي‌دين ترسيم شده و نشان دهد كه خانواده ديندار چگونه خود و خانواده‌اش را نجات مي‌دهد.

فرجي،ابقاء مسحيت را تنها به خاطرهنر و حمايت روحانيت مسيحي از سينما دانست.

وي گفت: فرار دختر (غزاله) به خاطر ازدواج را نه تنها ترويج راه عنوان نمي‌كند، بلكه مي‌گويد ما در اين سريال راه شرعي و قانوني را نشان مردم داديم.

مدير شبكه دو سيما، در پاسخ به شبهه در خصوص بد جلوه شدن انسان‌هاي چادري و ريش‌دار در سريالي چون «يك وجب خاك» گفت: چادر و محاسن نقطه قوت چشمگير سريال نيست و نگاه به آن از اين دريچه ساده بودن افراد را مي‌سازد.

***

به گزارش ايسنا، انتقاد برخي طلاب به بد نمايش دادن ازدواج مجدد در فيلم و نقد اكثر حوزويان حاضر نسبت به سريال «اغماء» و بيان كمرنگ بودن نقش مذهبيون در سريال‌ها و بزرگنمايي شيطان از ديگر حاشيه‌هاي اين نشست بود كه با مديران رسانه‌ي در قم گفته شد.

**در پايان

از حاشيه‌هاي اين مراسم به استقبال زياد از آن مي‌توان اشاره كرد، به گونه‌يي كه صندلي‌هاي سالن برگزاري پر شده بود و تعداد زيادي نيز سرپا و دسته‌يي ديگر در زيرزمين پژوهشگاه از طريق تلويزيون مدار بسته به صحبت‌هاي حاضران در جلسه گوش مي‌كردند.